خانه / آموزش و پژوهش / نفقه اقارب در حقوق ایران و فقه اسلامی

نفقه اقارب در حقوق ایران و فقه اسلامی

یکی از مواردی که در حقوق خانواده و در روابط فی‌ مابین زن و مرد از درجه و اهمیت بالایی برخوردار است، نفقه اقارب می‌باشدکه در نظام حقوقى اسلام از پيچيدگى و ظرافت خاصى برخوردار است. در اسلام خانواده از ديرباز، کانون اصلى تعاون بوده است. در اين مکتب به انسان آموخته مى‌شود که چگونه با ديگران همکارى کند و سرنوشت خويش را وابسته به آن ببيند، عاطفه خيرخواهى را خردمندان ستوده‌اند و قانونگذار نيز مصداق‌هاى آن را در زمره تکليف آورده است. الزام به نفقه يکى از آن موارد است که به موجب آن اعضاى خانواده وظيفه‌دار شده‌اند تا در مواقع لزوم به يارى يکديگر بشتابند.

از این‌روست که در قانون مدنی احکام مربوط به نفقه زن(زوجه) در مبحث نکاح و نفقه اقارب در فصل اول کتاب نهم آمده است. و  نظر علمای اسلامی و آیات کریمه نیز بر ضرورت پیوند محکم نسل نو با نسل گذشته در سایه تقوای الهی دلالت می نماید .

باید یادآور شد نفقه اقارب ناظر به آینده است در پرداخت نفقه تمکن مالی منفق(نفقه دهنده) شرط است. از سوی دیگر حقوق اسلامی که مبتنی بر کرامت انسانی و عدالت اجتماعی است، مسلمین را ملزم به پرداخت نفقه اقربای مستمند نموده است و به صله رحم نیز سفارش نموده است.امروزه با توجه به اهمیّت یافتن روز‌افزون نظام خانواده در جامعه جهانی و مخصوصاّ جوامع اسلامی، نیاز به‌بررسی و تحقیق در زمینه مباحث حقوقی خانواده بیش از پیش احساس می‌شود و با توجه به گوناگونی مسائل حقوقی میان زوجین در جوامع مختلف، مطالعات تطبیقی حقوق مالی زوجین علی‌الخصوص حقوق مالی زوجه و اقارب بسیار حائز اهمیّت و از جایگاه ویژه‌‌ایی برخوردار است. یکی از مهم‌ترین مسائل حقوق خانواده در زمینه روابط مالی که در همه مراحل زندگی جلوه ‌می‌کند چه در دوران زناشویی و چه پس از انحلال .درتحقیق  حاضر ضمن بررسی مفاهیم کلیدی نفقه اقارب  و تبیین جایگاه رفیع والدین و نگرش اسلام به حقوق اقارب ، قصد داریم  نفقه اقارب را در قوانین موضوعه ، فقه اسلامی ومبانی فقهی شیعه و مذاهب چهارگانه تطبیق داده و مورد مطالعه و مقایسه قرار دهیم .

نفقه اقارب را در قوانین موضوعه ، فقه اسلامی ومبانی فقهی شیعه و مذاهب چهارگانه

نفقه اقارب عبارتست از مسکن، البسه و غذا و اثاث البیت به قدر رفع حاجت با در نظر گرفتن درجه استطاعت.( ماده 1204 ق. م) در قوانین مدنی «نفقه اقارب» که از فقه اسلامی اقتنباس شده است، اقارب فقط نسبت به آتیه می‌توانند مطالبه نفقه کنند. ( ماده 1206 ق. م)و کسی مستحق نفقه است که ندار باشد و نتواند به وسیله اشتغال به شغلی و سایل معیشت فراهم کند.( ماده 1197 ق. م) همچنین کسی ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد یعنی بتواند نفقه بدهد  و تمکین نفقه دهنده( منفق) است. در این راستا متقابل بودن یکی دیگر از ویژگی‌های نفقه اقارب است با این توضیح که برخلاف نفقه زوجه، نفقه اقارب یک تکلیف متقابل است یعنی خویشانی که ملزم به انفاق یکدیگرند در قبال هم مکلف به دادن نفقه به یکدیگر هستند (ماده 1198ق.م)از نظر فقها تأمین هزینه زندگی اقارب نسبی معسر «پرداخت نفقه والدین به عنوان تکلیف اولاد»، در خط صعودی و نزولی به شرط تمکن منفق ، از واجبات دینی و مسلمات فقه و حقوق اسلامی است ؛ مساعدت به دیگر اقارب نیازمند، هم از مستحبات شرعی به شمار می رود. لیکن بسیاری از خانوده ها از وظایف خود در قبال والدین تنگدست یعنی بارزترین مصداق های اقارب و الزامات قانونی ترک انفاق ایشان ، اطلاع کافی ندارند و در برابر این وظیفه الهی ، تنها براساس عرف و عادت  یا تمایلات درونی خویش رفتار می نمایند.قوانین مدون ، قوانین در مورد والدین را ملحوظ نموده ، برای آن ضمانت اجرایی حقوقی و کیفری در نظر گرفته و ترک انفاق را جرم تلقی کرده است.

دریافت پژوهش در لینک زیر

نفقه اقارب را در حقوق ایران و فقه اسلامی ( شیعه و مذاهب اربعه)
x

همچنین ببینید

خدمات آزادسازی سهام عدالت

مشمولان سهام عدالت 30 روز فرصت دارند.. تصمیم گیری در خصوص سهام عدالت، خود را تعیین کنند.

WhatsApp chat