خانه » آموزش و پژوهش » اعتدال و بیم و امید
فروش محصولات و تولیدات شما
اعتدال بیم و امید

اعتدال و بیم و امید

بررسی همه جانبه آموزه های الهی و گزاره های دینی در دین مبین اسلام به خوبی نشانگر این حقیقت است که اسلام، نظام عالم را که نظام اَحسن است به عنوان نظامی اعتدالی معرفی می نماید و انسان را در تمامی ابعاد و عرصه های زندگی، به تعادل و اعتدال، دعوت می کند و او را از افراط و تفریط باز می دارد و بر این اساس می توان گفت که اسلام، مکتب اعتدال است.

امید بیش از اندازه، فرد را گستاخ، و بیم بیش از اندازه، فرد را متوقف می سازد.
پس مربی باید در هر فعل تربیتی بر مدار اعتدال سیر کند و مترّبی را در اعتدال بیم و امید سیر دهد.
از امام صادق (ع) روایت شده است که پدرم (ع) می فرمود: «انّهُ لَیسَ مِنْ عبدٍ مؤمنٍ الّا وَ فی قلبِهِ نُوران. نُورُ خِیفهٍ و نُورُ رَجاءٍ، لَوْوُزنَ هَذا لَمْ یَزِد عَلی هَذا وَ لَوْ وُزِنَ هَذا لَمْ یَزدْ عَلی هذا.(الکافی، ج ۱، ص ۶۷) (هیچ بنده مؤمنی نیست مگر آنکه در دلش دو نور است؛ نور بیم و نور امید که اگر این وزن شود، از آن بیشتر نباشد و اگر آن وزن شود، از این بیشتر نباشد.)
بهترین زمینه برای رشد و تعالی، اعتدال بیم و امید است چنان که در خبری از امیر مؤمنان (ع) آمده است «خیرُ الاعمالِ اِعتدالِ الرَّجاءِ و الخوفِ»(غررالحکم،۳۵۵)”بهترین کارها اعتدال بیم و امید است”
خدای تبارک و تعالی آدمیان را در چنین زمینه ای به سوی کمال سیر می دهد، چنان که در کتاب الهی کنار آیات عذاب الیم، آیات تشویق و امید قرار دارد و شأن فرستاده گرامی اش بشارت و انذار است؛ «انّا اَرْسَلناکَ بِالحَقِ بَشیرِاً و نذیراً» (بقره/۱۱۹)”ما تو را به راستی نویدرسان و بیم دهنده فرستادیم”«مَا اَرْسَلناکَ اِلّا مبشَراً و نذیراً»(فرقان/۵۶)”و ما تو را جز مژده دهنده و بیم دهنده نفرستادیم”«نبّیء عِبادی اِنّی اَنَا الغَفُور الرَّحیمُ وانَّ عَذابی هوَ العَذابُ الاَلیم»(حجر/ ۵۰–۴۹)”به بندگان من خبر ده که منم آمرزنده مهربان، و اینکه عذاب من عذابی است دردناک”
بهترین کارها اعتدال امید و بیم است. (غررالحکم، ج ۱، ص ۳۵۵)
ساختار تربیتی اسلام ساختارمعتدل است و مردمان را در بستر اعتدال هدایت می کند و به سوی مقاصد تربیتی سیر می دهد. امام علی (ع) در نخستین خطبه حکومتی خود بدین حقیقت اشاره کرده و فرموده است:«الیمین و الشّمال مَضَلَّهُ، و الطریقُ الوسطی هیِ الجادَّهُ، علیها باقی الکتاب و آثار النبوَّهِ، و منها منفَذٌ السُّنه، و الیها مَصیرُ العاقبهِ) (نهج البلاغه، کلام ۱۶)چپ و راست کمینگاه گمراهی است، وراء میانه، راه راست الهی است، کتاب خدا و آیین رسول آن را گواه است و سنت را گذرگاه است و بازگشت بدان جایگاه است. امیرالمؤمنان علی (ع) در توصیف اهل تقوی و سیرت پرواپیشگان که به تربیت کمال دست یافته اند چنین فرموده است:«فَالمُتَّقونَ فیها هُمْ اَهلُ الفَضائِلِ، مَنطُقُهم الصَّوابَ وَ مَلْبَسُهُم الاقتصادُ و مَشیهُم التَّواضُعُ».پس پرهیزکاران در این جهان صاحبان فضیلتند. گفتارشان صواب و پوششان میانه روی و رفتارشان فروتنی است. (نهج البلاغه، خطبه ۱۹۳)
ای کسانی که ایمان آورده اید در بپا داشتن و اقامه عدالت و برابری بکوشید و گواه و شاهدی بر خدا باشید و همان گونه که خدا عادل است شما هم با اجرای عدالت شاهد و گواهی بر او باشید. در اسلام رعایت عدالت و اقامه قسط با احسان و نیکی توأم است. (انَّ الله یامرُ بالعدل و الاحسان و ایتاء ذِی القُربی)(نحل /۹۰)خداوند به عدل و نیکی کردن و بخشش و خویشاوندان امر می کند. قرآن مردم را به تعاون و همکاری در کار خیر و داشتن تقوی دعوت می کند و می گوید: (وَ لا تَعاوَنُوا عَلی الاِثمِ وَ العُدوان) (مائده / ۲) و در گناه و ستم همکاری نکنید حتی فساد فرعون را در این می داند که:(انَّ فرعونَ علَا فِی الاَرض وَ جَعَلَ اَهْلَها شیعا یَستَضعفُ طائفهً منهُم یُذَبِّحُ اَبنَاءَهُم وَ یَستَحیی نِساءَهُم)(اسراء / ۱۱۰)همانا فرعون در سرزمین خود، برتری طلبی می کرد و مردم زیر دست خود را دچار تفرقه و اختلاف نمود و گروه گروه کرد. بطوری که گروهی را به استضعاف کشید و آنان را ضعیف و زبون گردانید. پسران آنان را کشت و زنان را زنده نگه داشت. اختلاف، بی عدالتی و برتری طلبی، جامعه زمان فرعون را به تباهی کشاند.اسلام با دعوت به اتحاد و اتفاق و تشکیل یک اجتماع اسلامی بر مبنای وحدت و بهم پیوستگی آنان را به یک زندگی شرفتمندانه فرا می خواند. هدف تربیت در اسلام این است که روح تبعیض و نابرابی از بین برود و مردم به وحدت واقعی برسند. حتی فلسفه عبادات جمعی از قبیل نماز جماعت، نماز جمعه و حج برای ایجاد روح برادری است.همانگونه که پرداخت صدقات و زکوه و جلوگیری از ربا و رشوه و اختلاس برای ایجاد روح برابری است.
بی‌گمان زیاده‌روی و کوتاهی که از آن به افراط و تفریط یاد می‌شود از نظر بیشتر مردم امری ناپسند و زشت است. از این رو همواره سفارش می‌شود که از زیاده‌روی و کوتاهی کردن در هر کاری پرهیز شود. که این سفارش یک حکم عقلانی محسوب می‌شود در زبان فارسی از آن به اعتدال یاد می‌شود که برگرفته از عدل است. کسی که به عدالت است به افراط و تفریط گرایش ندارد؛ زیرا عدل به معنای قرار دادن هر چیزی در جای خود است، چنان که به کارگیری هر چیزی برای کار خاص خود می‌تواند به مفهوم عدل نزدیک باشد. کسی که رویه اعتدال نداشته باشد رفتاری صالح نداشته و گرایش به فساد دارد؛ از این رو پس از هر کار غیر معتدلی سخن از فساد در کار می‌شود و خواسته عمومی، اصلاح کار و به اعتدال رساندن آن است. بر این اساس می‌توان یک نوع رابطه منطقی میان اعتدال و اصلاح یافت. به این معنا که هرکار معتدلی صالح و درست است و هر کار غیر معتدلی فاسد می‌باشد و نیازمند آن است که اصلاح شود. اصلاحات به معنای بازسازی کاری است که به جهت فقدان اعتدال به فساد گراییده است. در قرآن برای بیان مفهوم اعتدال از واژه قصد استفاده شده است. البته واژگانی چون وسط و سواء و حنیف نیز به این معنا به کار رفته است؛ ولی بیشترین کاربرد در مفهوم و اصطلاح پیش گفته را می‌توان در واژه قصد و اقتصاد یافت. از این روست که در روایات اسلامی به پیروی از قرآن از واژه قصد برای بیان اصطلاح اعتدال استفاده شده است. (نهج البلاغه خطبه‌های ۹۴ و ۱۰۳ و ۱۹۵ و ۲۲۲ و نیز نامه‌های ۲۱ و ۳۱ )

 

أکْثروا الدُّعاءَ بِتَعجیلِ الْفَرَجِ فَانَّ ذالکَ فَرَجُکُمْ؛

برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید ، زیرا همین موجب فرج و گشایش شماست.[۱]

[۱] کمال الدین ج ۲ ص ۴۸۵

مرکز تجارت الکترونیک شوش

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

x

شاید بپسندید

Investigating social outcomes from youth perspective

بررسی پیامدهای اجتماعی بیکاری از دیدگاه جوانان

  مسئله ی اشتغال و قطب مخالف آن بیکاری یکی ...

طراحی مدارس هوشمند

مدارس هوشمند در جهت کارآفرینی، استفاده از شیوه‌های نوین برای بهبود بخشیدن به کیفیت آموزش، تربیت افراد

آوای شوش

ن وَ اَلْقَلَمِ وَ مٰا یَسْطُرُونَ

خبرنگاران طلایه داران جبهه آگاهی و چشم بینا و زبان گویای مردم هستند،و با قلم و تلاش شبانه روزی درراستای ارتقای آگاهی مردم به خصوص در عرصه ورزش نقش بسیار مهم و تاثیرگذاری داشته و دارند.

مرکز تجارت الکترونیک شوش: فروش محصولات تولیدی و پشتیبانی از خدمات کسب و کارهای کوچک و متوسط رد کردن